خدمات
ثبت سفارش
راهنمای ثبت سفارش
فروشگاه
آکادمی

شابک چیست؟

شابک
امروز : سه شنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۸
Shop NasherOnline incoming - شابک چیست؟
تاریخ انتشار: ۰۴ تیر ۱۳۹۸

شابک

شابک چیست؟ شابک نام اختصاری “شماره استاندارد بین المللی کتاب” کدی ۱۰ تا ۱۳ رقمی است که به کتابهای منتشر شده منسوب می‌شود و هر شماره منحصر به یک کتاب است، نکته مهم اینجاست که با تجدید چاپ شماره شابک تغییری نخواهد کرد.  در واقع شماره شابک را می‌توان به عنوان شماره شناسنامه هر کتاب دانست. که نویسنده برای اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دریافت فیپا به آن نیاز خواهد داشت.

اولین بار در سال ۱۹۶۶ شماره‌گذاری استاندارد کتاب یا SBN به منظور شناسایی کتاب توسط صنف کتابداران ایجاد شد و پس از آن کد مخصوص به هر کتاب اختصاص یافت و در سال ۱۹۶۷ نیز کد شابک برای اولین بار به صورت عدد ۱۰ رقمی بوجود آمد و درنهایت در سال ۱۹۷۰ توسط سازمان بین المللی استانداردسازی (ایزو) به عنوان استاندارد ایزو ۲۱۰۸ به چاپ رسید و تا سال ۲۰۰۶ برای شابک از کد ۱۰ رقمی استفاده می کنند تا سال ۲۰۰۷ که به دلیل افزایش شمار کتابها این کد به ۱۳ رقم رسید. در ایران نیز پس از پیروزی انقلاب اسلامی و رشد و رونق بازار کتاب توجه و علاقه برای پیوستن به بازارهای جهانی مسئولان را بر آن داشت که به عضویت نظام شابک درآیند. درنهایت سال ۱۳۷۲ ایران رسماً عضو نظام شابک شده و مؤسسه خانه کتاب به عنوان نماینده این نظام شناخته شد.

کد ۱۳ رقمی شابک شامل یک پیشوند ۳ رقمی یا کد JS1 است که تا به امروز از دو کد ۹۷۸ و ۹۷۹ استفاده شده است. شابک  در هر کشور بسته به زبان خاص خود شماره مخصوص دارد. شماره اختصاصی ایران با عدد ۹۶۴ است و اگر شابکی این کد را نداشته باشد در جهان به رسمیت شناخته نخواهد شد. در عین حال هر انتشارات نیز کد خاصی دارد و هر کتاب نیز دارای شماره خاص خود است. رقم آخر شابک شامل یک عدد کنترل است که از طریق آن می‌توان صحت شماره استاندارد بین المللی کتاب را سنجید.

شابک

هر ویراست از یک کتاب شماره شابک خاص خود را دارد، بطور مثال نسخه الکترونیک یک کتاب با نسخه چاپی همان کتاب دارای شماره شابک متفاوتی هستند. شابک درواقع به شما کمک خواهد کرد تا کتاب موردنظر را از میان کتابهای دیگر بیابید بدون اینکه نام کتاب، نویسنده، ناشر و سایر مشخصات کتاب را بدانید. همچنین با استفاده ازشابک می‌توانید کتاب را در سیستم‌های اطلاعاتی همچون سایت‌های مرجع و سایت‌های فروش کتاب به راحتی پیدا کنید این روش باعث سهولت در امر خرید، فروش، کنترل موجودی و انبارگردانی در صنعت نشر می‌شود. شماره شابک در قسمت شناسنامه کتاب، فیپای کتاب و بصورت بارکد در پشت جلد کتاب درج می‌شود. شماره شابک را می‌توان بصورت آنلاین از طریق مراجعه به سایت و ارائه اطلاعات کتاب دریافت نماید.

بیشتر بخوانید  نکات کلیدی در طراحی و تولید یک مجله

شابم

در کنار کد شابک برای سایر محصولات فرهنگی همچون آثار موسیقیایی نیز کد شناسایی تهیه شده است. شابم شماره‌ای ۱۰ رقمی است که پیش از انتشار هر اثر موسیقی برای آن تعیین می‌شود درواقع شماره هویت آن اثر در سطح جهان است. مؤسسه خانه کتاب  در سال ۱۳۸۳ به عضویت مؤسسه جهانی شابم درآمد تا با استفاده از آن از حقوق مؤلف و منتشر کننده حمایت کند.

شاپا

شاپا نوشته اختصاری “شماره استاندارد بین المللی پیانیدها” شامل عددی ۸ رقمی است که برای تشخیص و شناسایی نشریات ادواری به کار می‌رود. شاپا طبق استاندارد ایزو ۳۲۹۷ به نشریات ادواری اختصاص یافته، ایران برای نخستین بار یک سال پس از تأسیس ISSN در پاریس درخواست شاپا نمود. در سال ۱۳۵۲ این وظیفه برعهده انجمن کتابداران ایران بود و پس از آن یعنی از سال ۱۳۶۲ به عهده کتابخانه ملی درآمده و توسط کتابخانه پیگیری می‌شد تا سال ۱۳۸۰ که با تصویب مجلس شورای اسلامی مرکز ملی ISSN در کتابخانه ملی تأسیس شد.

کد اختصاصی شاپا برخلاف شابک از هیچ قاعده‌ای پیروی نمیکند. تنها کدی است که همچون شماره شناسنامه معرف نشریه‌ای است که به آن تعلق یافته است. هفت رقم نخست شماره شاپا از سوی مرکز بین المللی ISSN تعیین شده و بصورت دفترچه‌ای با عنوان ISSN Block Number به هر کشور فرستاده می‌شود. رقم هشتم این کد عدد کنترل است و صحت هفت شماره قبلی را مشخص می‌کند. با استفاده از این عدد میتوان اشکال یا تداخلات در ثبت را بررسی و کنترل کرد.

2 پاسخ به “شابک چیست؟”

    • سلام
      خواهش میکنم
      بله در برخی مؤسسات، ناشرین پیگیری این مراحل رو برعهده میگیرند. شما میتونید برای سرعت و سهولت کار دریافت شابک و فیپا رو به عهده آنها بگذارید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط